'
Motto: "I thu chhiarin a siam che"

Wednesday, October 16, 2013

The Rich Man & The Cobbler

By: Josephsaia

Khaw pakhatah hian mi hausa tak a awm a, a building ropui tak kawtah chuan pheikhawk thui mi rethei tak a awm bawk a. Pheikhawk thui pa chu mi rethei tak a nih avangin zing atanga Ni thlak thlengin a hna chu taima takin a thawk a, hah hle thin mah se a hlim em em mai a, nitin hian a zai a, a faifuk hlerh hlerh thin a. A thenawmte leh veng hnaiten an hmuhin mak an ti a, a nun an awt em em mai a, a pheikhawk thuinaah chuan naupang puilting leh pitar pitarte pawh rawn kalin a thil siamte en in leh a hlasakte ngaithla turin an rawn kal thin a, a hmingah “Pu Hlima” an phuahsak nghe nghe a.

Pu Hlima pheikhawk thuina hmuna lo kalte chuan, “Pu Hlim, engmah nei der si lo, engtin nge maw nitin mai hlim taka hna i thawh a, i zai reng theih bik ni?” tiin an zawt a, mahse Pu Hlima chuan nui chungin, “Zaite chu a nuam alawm zai ve rawh u!” tiin awlsam deuh chuan a chhang mai zel a, faifuk hlerh hlerh chuan a hlate chu a han sa leh a.

Friday, October 4, 2013

U.S. President Richard Milhous Nixon (1913 – 1994)


“A man is not finished when he is defeated. He is finished when he quits.”
   
By: Josephsaia
 
A chanchin tlangpui:
 
Richard Nixon  hi America President nihna atanga mahnia inhnukdawk awm chhun a nih avangin America President-te zingah mite hriat a hlawh bik hle a. Watergate Scandal avangin kum 1974 khan hmingchhe takin a Office a chhuahsan a, he a thiltih sual lian tak hi America history-a thil mak tak a tling reng a ni.
 
Nixon-a hi Yorba Linda, California-a piang a ni a, kum 1934 khan Whittier College-ah a graduate a, kum 1937 khan Duke University School of Law atangin Dan lam degree a la bawk a. Degree a lak fel hnu chuan Dan lam practice turin California-ah a haw leh ta a.
 
Kum 1942 khan a nupui Pat Nixon nen Washington-ah Federal Government hna thawk turin an insawn a, Khawvel Indopui II (1939-45)-a Japanin Philippine thlirkara US lawng chawlhna hmunpui Pearl Harbours a rawn boom lai khan U.S. Navy-ah a lut a, Pacific Indonaah Operation officer hna a chelh a, indo a zawh fel meuh chuan U.S. Marine sipai Commander (Leutenant Commander) a kai hman daih a ni. Indopui a zawh fel hnu chuan political lamah a zuanglut nghal a, politic lama a zuanluh dan pawh hi mak danglam tak a ni. California district Republican chuan Congress member ni tura candidate tur chanchinbuah advertisement an chhuah a. Nixon chuan a dil a, sipai a tan laia a record-te an han en chuan Nixon chu an mi duhzawng leh lungdum zawng tak a ni a. Chutichuan kum 1946 atang khan U.S. House of Representatives a lo ni ta a. Kum 1948 khan Congress member atan thlan a ni leh a, kum 1950 khan U.S. Senator-a thlantlin a ni bawk a, heti lai hian Nixson-a chu kum 37 mi chauh a la ni.
 
Communist sawrkarna a do nasat em avangin America politic khawvelah mite hriat a hlawh hle a, kum 1952 US inthlanpui khan President Dwight D. Eisenhower-an Vice Presidential running mate atan a thlang hial a ni. Kum 8 zet mai Vice President hna a chelh hnuin kum 1960 khan Democratic Party candidate John F. Kennedy-a khingin President nih a chuh a, vote tlemte in John F. Kennedy chu a hneh ta lova. Kum 1962 khan California Governor atan a in candidate leh a, chutah pawh chuan a tling leh ta lova, mi tam tak chuan politic khawvelah Nixon-a hun a liam ta niin an ngai hial a ni. Amaherawhchu kum 1968 khan President nih a chuh leh a, chutah zet chuan US President 37-na atana thlan tlin a ni ta a, politics khawvelah Nixon hming chu a rawn lar chho ta hle a. President nihna a chelh chhung (1969-1974)-a a thiltih ropui ber chu China nena indawrtawnna (diplomatic) tha tak a siam kha a ni a, Soviet Union nena Anti-Ballistic Missile Treaty an siam leh kum 1973-a Vietnam Indona atanga US sipaite a hruaikir leh kha a thiltih ropui berte zinga chhiar tel a ni bawk.

Monday, August 19, 2013

U.S President Thomas Jefferson

                          U.S. President Thomas Jefferson
                           (April 13, 1743-July 4, 1826)
 By: Josephsaia
   
“I have sworn upon the altar of God, eternal hostility against every form of tyranny over the mind of man.”  (Thomas Jefferson)

A chanchin tlangpui:
 
U.S. President zinga mi fing leh ropui, mite fak leh chawimawi hlawh nasa ber chu President Thomas Jefferson-a hi a ni. U.S. President zinga President pathumna a ni a, kum (1801-1809) thleng khan U.S. President nihna a chelh bawk a.
 
America-in zalenna a puan khan zalenna dan fel taka siam a ni a, chu dan chu Declaration of Independence tia koh a ni. He dan hi kum 1776-a siam a ni a, Declaration of Independence dan siamtute zingah Thomas Jefferson-a chu Principal Author of the Declaration of Indepedence tia koh a ni bawk. Declaration of Independence dan siamtute leh America hmasawnna leh ram dinhmun siamthatute chu Founding Fathers tia koh an ni a, heng Founding Fathers-te zingah pawh hian Thomas Jefferson-a chu ‘pa ber’ tia koh a ni bawk. Politic lama mi thiam filawr a nih avang te leh khawvel thil leh sakhuana lama mi fing leh hming thang tak a nih avangin Britain leh France mi ropui leh mi fing thian tam tak a nei a, mi tam tak chuan ‘political philosopher’ tiin an ko va, President Abraham Lincoln-a meuh pawhin, “Jefferson-a hi America history siamtute zinga mi danglam leh langsar ber politician a ni e,” tiin a sawi nghe nghe a ni.

President Jefferson-a hian khawpuia thiltih dante leh khawpui inkaihruai dante a duh lova, a bik takin sum leh pai puktirtute chungah rinhlelhna lian tak a neih avangin Republican Government dan khauh tak siama sawrkar din chu a tum lian ber a ni. Kohhran leh Politic thiltih inchawhpawlh/ inhnamhnawih duh lo mi a ni a, America Revolution reh hnua Church of England-in Viginia State-a Anglican kohhran din a tum pawh khan a do nasa bertu a ni nghe nghe a, kum (1779-1786) khan Virginia Statute for Religious Freedom tih lehkha ropui tak a ziak a ni. President Jefferson-a hian a ngaihtuahna zau tak atangin sawrkar inkaihhruai dan leh ram inawp dante a dinchhuak a, chu a sawrkar dinchhuah chu mi tam takin Jeffersonian Democracy tiin an ko a ni. Kum zabi 18-a English pasal Francis Bacon-a Isaac Newton-a leh John Locke-a lehkha ziakte chuan a nun an hneh hle a, an thuziah atangin sawrkar inkaihhruai dan tam tak a zirchhuak a, heng mite hian mi ropui dinhmunah an hlangkai a ni. President Jefferson-a hi Democratic- Republican Party dintute zinga mi pawimawh tak mai a ni a, Republican party hian kum 25 zet America politics a fanchhuak a, mi tam zawkte innghahna party pawh a ni bawk.  American Revolution tantirh khan Virginia atanga Continental Congress member a ni a, indo lai tak khan Virginia Governor nihna a chelh bawk a, kum (1779 June 1- 1781 June 3) thleng khan chu nihna chu a chelh a. Indo a reh hnu kum 1784 khan Paris khawpui, France-ah sawrkar palai hna (diplomat) a thawk bawk a, 1785 atang khan United States Minister to France nihna a chelh nghal bawk.

Tuesday, July 2, 2013

Mother Teresa-i chanchin

By: Joseph Saia

“I know God will not give me anything I can’t handle. I do not pray for success, I ask for faithfulness.” (Mother Teresa)

PIAN LEH MÛRNA:

Catholic hmeichhe missionary ropui ber leh khawvêl mi zawng zawngtena an ngaihsan ber, ‘Riangvai leh Fahrahte Nu’ tia an koh ṭhîn Mother Teresa-i hi kum 1910, August ni 26 khân Macedonia ram Skopje-ah a lo piang a, a pian a tûk maiah baptisma a chang nghâl a ni. (Macedonia hi tûn hma chuan Ottoman Empire tia koh a ni ṭhîn a, tûnah chuan Republic of Macedonia tia koh a ni tawh.) Teresa-i hian pianpui unau pahnih a nei a, ani hi an unau zînga a naupang ber a ni a, a û hmeichhia chu Aga-i a ni a, a û mipa zâwk chu Lazar-a a ni. August ni 27, 1910-ah baptisma a chang a. A naupan lai chuan Agnes Gonxha Bojaxhiu tiin an ko ṭhîn a, kum 18 a nih thlengin a hming lam tawi ‘Agnes’ tia koh a ni. Catholic chhûngkua aṭanga lo zi chhuak niin kohhran leh khawtlângah pawh mi ṭangkai tak a ni. 

A nu leh pate chu Albanian thlah an ni a. A pa Nikola Bojaxhiu-a chu damdawi leh thil dang dang zuara sumdâwng ṭhîn leh in sakna (construction) lama contractor hna thawk ṭhîn a ni a. Sumdâwnna bâkah politics lamah pawh a inhnamhnawih thûk hle a, Albanian zalênna sualtute zîngah pawh a phusa ber pâwl a ni nghe nghe. A nu Drana Bojaxhiu-i erawh chu sakhaw rawngbâwlna kawnga mi inpe zo tak a ni a, ṭawngṭai leh thilpêk lamah pawh mi ṭhahnemngai leh entawn tlâk tak a ni bawk.