'
Motto: "I thu chhiarin a siam che"

Sunday, December 13, 2009

II World War Part- I & II

Khawvel Indopui II laia thilthlengte leh hun pawimawh bikte

Khawvel Indopui chanchin tlangpui

1. 1921-1938- Adolf Hitler-a chu National Socialist German Workers (Nazi) Party-chuan ram hruaitu atan a thlang a, Munich Pact thuthlunga mi pawimawh ber a ni nghal bawk.

2. 1939- Germany-in Czechoslovakia a va run avangin Canadian sipaite pawh Britain-ah a rawn thleng ve nghal.

3. 1941- Libya indona a tawp hnuin Japan chuan Hong Kong a run.

4. 1942- United Nations din fel a ni a, New Guinea-a Gona indonaah Japan ral lian an tlawm.

4. 1943- New Guinea, Buna indonaa Japan ral an tlawm hnuin Eisenhower-a chu Europe khawmuala tangrual sipaite hotu lu ber (supreme commander) atana thlan a ni.

5. 1944- German sipaiten Ardennes an va run avangin tangrual sipaite pawh Italy ram Anzio-ah awmhmun an rawn khur ve nghal.

6. 1945- Philippine-ah tangrual sipaite an rawn thleng a, Japan ral an tlawm hnuin Khawvel Indopui II chu a tawp fel.


Khawvel Indopui II laia thilthlengte leh hun pawimawh bikte
Part-1

1. July 29, 1921- Adolf Hitler-a chu National Socialist German Workers (Nazi) Party-chuan ram hruaitu atan a thlang.

2. October 29, 1925- Premier of Italy chuan lal rawng tak Benito Mussolini-a chu Italy ram hruaitu atan a thlang.

3. January 3, 1925- Benito Mussolini-an Italian Parliament a thiat hnuin Italy-ah democracy inawpna a tawp nghal.

4. January 30, 1933- Germany Chancellor atan Adolph Hitler-a thlan a ni.

5. June 14, 1933- Nazi Party chuan Germany ram chhunga political party ding reng reng chu dan lova din party tiin a puh vek.

6. October 25, 1936- Adolph Hitler-a leh Benito Mussolini-a te chuan Axis tih hming chawiin tanrual pawl an din.

7. March 12, 1938- Germany chuan Austria a va bei a, a tukah Austria a tlawm nghal.


8. September 29, 1938- Germany, Britain, France leh Italy-te chuan Munich Pact thuthlung an siam a, chu thuthlung chuan Czechoslovakia ram ri-a Sudeten va run turin Germany hnenah phalna a pe.

9. March 15, 1939- German sipaite chuan Prague an va run a, Munich Pact thuthlung bawhpelhin Czechoslovakia pumpui an run tel nghal bawk.

10. March 31, 1939- Britan chuan Poland a tanpui tur thu a puang.


Khawvel Indopui II laia thilthlengte leh hun pawimawh bikte
Part-2

1. April 1939- Italy sipaite pawhin Albania an run nghal.

2. August 1939- Turkey, Greece, Romania leh Poland ramlite chuan indo huna tangrual turin in inkap lo turin non-agression pact an siam.

3. August 23, 1939- Germany leh USSR ramhnih pawhin Poland ram tumin a ruka tanrualna secret non-agression pact an siam ve bawk.

4. September 1, 1939- Germany chuan Poland a run ta.

5. September 3, 1939- Britain, France, Australia leh New Zeland ramte chuan Germany chu an va beihrawn ta a, chu indona rapthlak tak atang chuan Khawvel Indopui II meipui chu a rawn kangchho ta a ni.

6. September 10, 1939- Canada pawhin Germany a beih tur thu a puang.

7. September 17, 1939- USSR pawhin Poland ram chhak lam a bei ve nghal.

8. September 27, 1939- Germany kuthnuaiah Poland a tlawm ta.

9. November 30, 1939- USSR-in Finland a va run a, Russo-Finnish indona this hming a rawn larchho nghal.

10. December 18, 1939- Britain-ah Canadian sipaite an rawn tleng a, hei hi Britain-a Canadian sipaite rawn thlen hmasat ber tum a ni. 

TIME'S MAN OF THE YEAR

By: Joseph Saia 

Kum 1972 aṭang khân khawvêla magazine lâr ber Times Magazine chuan khawvêla mi chhuanawm berte leh mi chungchuang bîkte thlangchhuakin chawimawina a hlân a. Hêng a thlanchhuahte hi an thiamna leh finna avâng chuahva thlangchhuak ni lovin, miin kum khat chhûnga a thiltih (a chhia emaw, a tha emaw) en dikin he Man of The Year chawimawina  hi a hlân zâwk a ni. Hmeichhia mipa thlirhran a awm lo va, naupang upa thlirhran a awm bawk lo va, mi sual mi ṭha thlirhran a awm bawk hek lo.

Thlawhtheihna hmanga Atlantic tuifinriat thlawh khum hmasa ber Charles Lindbergh-a chuan kum 1927 khân Man of The Year chawimawina a dawng hmasa ber a, hemi ṭum hian kum 25 chauh a la ni. England ramlal Edward VIII-an a lal nihna meuh tlansana a neih duh a hmangaih êm êm, a lungdumtu Mrs. Wallis Warfield Simpson-i chuan kum 1936 khân Man of The Year chawimawina lâwmman ropui tak a dawng a, hmeichhe zînga Man of the Year chawimawi dawng hmasa ber a ni bawk. Khawvêla mi hring suat tam ber Nazi Germany hruaitu Adolf Hitler-a pawh khân kum 1938-ah Man of the Year chawimawina a dawng bawk. Kum 1966 khân khawvêl mihring zianga kum 25 hnuai lam (Twenty-Five and Under) zawng zawng huapin he Man of the Year hi hlan a ni bawk. Kum 1982 khân computer chhuak hmasa ber chu Man of the Year hlân a ni bawk.

Saitea ka tuarpui ve nan

http://www.puibawiha.blogspot.com

Saitea hi Tahan khaw bul lawk Tuivar khaw chhuak a ni a. A naupan lai leh a tunhma nun chu hre lo mah ila, Rangona Bible school a kal lai leh chu mihnua Bible school-a lecture hna a thawh chhung hian kan in hi inpui berah neiin ipte pui bannan a rawn hmang a. Kan venga an kohhran pakhat Karen ho zingah thu sawi tura a rawn kal changte leh hun awl a neih changte hian kan inah a rawn riak ve thin a. Heng atang hian kan inhre chiangin kan innel em em a. Tin amah hi ka nupuia chhungte a ni a, khatih lai khan kum 20 a tling awrh chauh va, a kum phu lovin a nungchang leh chetzia a puitling ka ti rilru hle thin.

Unau pianpui mipa pakhat a nei a, a unau pa hi pianphunga rual ban lo a ni hlauh mai, tichuan a nu hian an unau hi theih tawp chhuahin a tulpui ta thak a ni. Kawlphai eizawn harsa tak karah bazarah anhnahte zuarin leh chhangte kangin Saitea te unau chu a finna leh a theihna zawng zawng nen a enkawl seilian a. Saitea B.Th a kal chhung zawng pawhin a school kalna turte thawk chhuakin nu mawlte mah ni se, a fapa lo inzirchhuahna tur chu ngaihpawimawh berah a nei a. Hetianga a nuin a enkawlna zawng zawnghi Saitea pawh hian a ngaihlu thiam em em a.

Saitea chuan B.Th a zawh hnu chuan zir chhunzawm chu chak hle mahse, a nu hah taka amah enkawl nana a thim a var thlu lova rim taka thawk thin chu chhawk zang khai theihna a ngaihtuah hmasak a lo ngai ve ta a. Tichuan Bible school zirtir hna chu thawk nghalin kum 2 a hun a hmanga, mahse Bible school zirtirtu hlawh chu a bei tham em avangin a zir leh zelna tur chu sawi loh a nu pawh duh angin a enkawl thei lova. Engpawhnise ram dangah inhlawhin intuak ve phawt ila Pathianin a zirchhunzawmna tur chu tul a tih chuan a la ngaihtuah mai ang tiin duh thlang thei ni pawha inhre lovin, Qatar lamah inhlawh tur chuan a kal ta a.

Qatar-ah chuan construction hnathawkin ni sensa hnuaiah pawh rim takin a thawk a, engemaw chang chuan khawlum nen an hna hau tak nen haw mai a duh thut e, an hlawh lah a chu ti teh lua bawk si loh thute pawh min hrilh thin a. Mahse a haw ringawt chuan ram dang kal chhuahlehna turin sum tam tak sen that leh a ngai dawn si tiin chhel takin a awm ta zawk a. Kum 2 lai a vei hnu chuan hotute duhsakna dawngin a hnaah pawh nihna sang leh nuam zawk a luah chho ve ta a. A hlawh pawh tlemin a hma aiin a lo ziaawm chho ve tan tih thute hi sawi nuam a ti ve em em thin a.

Tichuan Yangon khawpui fem deuhah inhmun pakhat tal suan ve theih ngei tumin a theih ang angin a inkhawl ve bek bek a. A nuin mamawh tul a sawi reng reng hi chu a theih ang tawka tihhlawhtlin sak a tum tlat a, a nu lo enkawlna zawng zawng hi a theihnghilh ngai lo. “Ka nu hi ka tan chuan ka pa a ni bawk a, he khawvela ka lei rohlu, ka neih chhun a ni tak meuh meuh a ni,” a ti thin.

Tichuan kum 2009 kum thar hian kawl ram lamah mimal pawimawh leh chhungkaw pawimawh te titurin haw turin a inpuahchaha, chutia mahni pianna khua leh a hmangaih em em a nu hmu tura nghakhlel taka kum lo thar mai tur a thlir mek laiin chanchin lungchhiat thlak tak mai chuan a rawn deng ta a ni. A ngaihsan em em leh a hmangaih, ram danga hah taka hna a thawh phah hialna chhan; a chun nu duh tak mai chuan kum khuaa he khawvela inhmu leh ngai tawh lo turin chatuan ram a lo pan san ta thut mai a ni.

Saitea nu Pi Hrangsungi hi kum upa lam a ni ve tawh a, tin thisen sang natna nei a ni a, a thih chhan chiah hi hemi ka ziah lai hian ka hre lova, ka thu hriat dan chuan, a thiannu an ina va leng chuan inbual ina tlu renga a lo awm chu a hmu a, kaihthawh tuma a va kal hnaih chuan kaihthawh tur a lo awm tawh lo a ni.

Pi Hrangsungi (Tuivar khua) boral thu hi Dec. 15, 2008 khan ka nupuiin min rawn mail a, ka hriat veleh Saitea chu email ka thawn nghal a. Ka nupuiin, “Saitea chuan a nu ruang ni hian hna a thawk a sin, a hre si lova,” tih thu min hrilh chuan ka lainat lutuk hi ka mittui a tla zawih zawih a. Theih nisela chuan kan hmangaih leh mahni pianna nu ngatte hi chu mahni ngeia dawmhlum kan duh thin nen.

Tuanna tlang dang vang ngawt pawha lunglen a nat vei nen, fam ngaih lunglen meuh zawng lairil a fan thleng tak meuh meuh a ni. Kan zonunmawi leh khawhar hla hmanga min awihpuitutur awm lohna hmunah phei chuan kan mal ngawih ngawih a, kan riang ngawih ngawih hian a hriat a, thenrual min hnemtutur kan mamawh tak zet zet a ni. Keipawh ka fanu min boral san lai te kha ka hre chhuak rum rum mai. Kan ram mi leh kan hnam tumah an awm si lo, mahni chauhva, prayer room-ah khawhar taka ka tah tlaivar zan kha, a changing khawhar hla ka thiam lai lai zawi te tein ka sa a, ka tawngtai reng bawk a.

Saitea tuar nat dan tur zia te ka ngaihtuahin thlamuanna thu nena han hnem theih ka duh hle a, vanneih thlaktakin kan inbe pawp thei hlauh mai a. A tuarna hle tih chu ka hai lo mahse, patling takin a awm a ni tih ka hriatin ka lawm khawp mai. Chutah a nuin a lo enkawl tawh dan te min hrilh a, a sawi zelnaah, “Ka nu hian khawvela a tih tur kim tak leh fel takin a hlen a, ama hrehawmna pawh sawi phal lovin kan unau vin min enkawlin min tuamhlawm a, ka ngaisangin, ka lawm tak tak a ni. Mahse ka u hi rual ban lo a ni si a, zing a han tho anga, ka nu lo awm tawh lo tur leh unau dang awm bawk si lo chu a mangang dawn em hian ka hria a…” tiin lungchhe takin min hrilh a. “Tin, ka nu min boral san chungchangah hian lawmna ropui tak mai ka neia, kan fahrahna lang miah lova kan khawtlang leh thenrual tha ten min bawisawma, tuarpuina thu nen min hnemna zozai hi ka phu lovin, a ropui tak tak a ni,” tiin khawtlang leh thenrualte chunga a lawmzia chu a sawi mawlh mawlh bawk a ni.

A tawpah chuan ka thiam tawka Pathian thu nen ka hnemna chu he ti hian min chhang a, “I sawi hi tunhma atangin ka lo ngaituah fo tawh a, kan nun hi keini thu a ni lova, Pathian thu a ni tih hi ka ring tlat a, chu chuan min tithlamuang khawp mai,” a ti a. Ni e keini ringtu tan chuan thihna hi kan tawp hlenna a ni lova, chatuan hmunah kan la inhmu leh dawn a ni tih kan ring tlat a, hei hian nasa takin min hnem fo thin a ni.
More

Today in History Part- VII

1. 1914- Khawvel Indopui II khan Tannenberg inbeihnaah General Hindenburd-a kuthnuia German sipaite chuan Samsonov-a kuthnuia Russian Second Army chu an hualbet a, Samsonov-a leh a sipaite chu an tlawm a, Samsonov-a pawh amah leh amah a inthat nghal.

2. 1778- Austria ram awptu Joseph II chuan Turkey ka run dawn tih a puang.

3. 1801- Austria leh France inkarah remna thuthlung Peace of Luneville chuan Holy Empire chu a tichhe vek.

4. 1849- Giuseppe Mazzini hun lai khan Rome ram chu Rome Republic tia puan a ni.

5. 1934- Romania, Greece, Yugoslavia leh Turkey ten Balkan chungchangah inremna thuthlung an siam.

6. 1941- Khawvel Indopui II khan Germany sipai huaisen General Erwin Rommel-a leh a sipaite chuan Italy atangin North Africa thleng ral an va bei.

7. 1962- Britist Commonwealth atangin Jamaica chuan zalenna a hmu.

8. 1994- Palestine hruaitu Yasser Arafat-a leh Israel Foreign Minister Shimon Peres-te chuan Israel leh PLO-te inkarah remna ngaihtuahin security chungchangah inremna an siam.

9. 1943- Khawvel Inopui II khan Guadalcanal luipui inchutin US leh Japan an inbei a, US in hnehna a chan hnuin indo tihtawp nghal a ni.

10. 1998- US chuan Kuwait leh Iraq indonaa a lawng sipai sangthum (3,000) vel a thawn tur thu a puang.

11. 1781- American Revolution tawp lam khan Britist general Lord Cornwallis-a leh a sipaite chu Virginia State, Yorktown-ah an tlawm.

12. 1966- Chenchen ding lai sawrkar atanga penhran duh pawl chuan sipai commander Aslan Maskhadov-a chu an sawrkar thar Minister atan an thlang.

13. 1997- Kenya police-ho chuan democracy dila kawngzawh mipui sang tam takte chu mittuitlakna gas hmangin an kap.

14. 2002- Nepal ram chhak lama police ralvenna hmunah Maoist helho chuan Nepali police mi 49 chiah an that.

15. 1994- US sipaiten kum 50 chuang zet Berlin khawpuia an headquarter an luah hnuin Berlin khawpui an chhuahsan a, America Flag pawh hemi kum hian an hlipthla ngal.